Masło czy margaryna?

To jedno z bardziej kontrowersyjnych zagadnień żywieniowych. Od wielu lat trwa spór o to, czy wybierać masło czy jednak margarynę. Co jakiś czas słyszymy głosy opowiadające się to za jednym, to za drugim produktem. Kto powinien jeść masło, a kto margarynę? Które z nich nie nadaje się do smażenia? Który produkt jest bardziej ciężkostrawny? Którego nie powinny spożywać kobiety w ciąży?

Dla kogo masło?

Masło to tłuszcz jadalny pochodzenia zwierzęcego. Jest znany od dawna. Masło zawiera 80-90% tłuszczu mlecznego i nie więcej niż 16% wody. Naturalnie występują w nim witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, takie jak witamina A, D i E. Zawarte są także w nim: lecytyna, karoten, omega 3 i kwas CLA. Ten ostatni, czyli sprzężony kwas linolowy, przeciwdziała powstawaniu i rozwojowi zmian miażdżycowych, ale także zmniejszaniu tkanki tłuszczowej. W maśle znajduje się cholesterol. Należy jednak pamiętać, że jego nieduże ilości są niezbędne do budowy błon komórkowych (stąd poleca się masło ciężarnym, karmiącym i małym dzieciom).

Sfingolipidy i kwas masłowy, które również wchodzą w skład masła, mają działanie przeciwnowotworowe. Masło łatwo się trawi, organizm dobrze toleruje ten produkt, mogą je stosować osoby na diecie lekkostrawnej. Jednak nie nadaje się do tego, by na nim smażyć! Substancje zawarte w dymie mogą być niebezpieczne dla zdrowia. Masła nie powinny spożywać osoby, u których już zdiagnozowano choroby układu krążenia.

Należy pamiętać o prawidłowym przechowywaniu masła. Z czasem jełczeje, a takiego nie powinno się spożywać. Zwykle masło jest przechowywane w lodówce, można je również mrozić. Po wyjęciu z lodówki, może sprawiać problem z rozsmarowaniem. To dlatego, że nie zawiera dodatków mających wpływ na konsystencję, które zawiera margaryna. Najlepiej wyjąć masło z lodówki wcześniej, a nie bezpośrednio przed przygotowaniem posiłku.

Dla kogo margaryna?

maslo-margaryna-3Margaryna to produkt roślinny wytwarzany poprzez katalityczne uwodornienie płynnych olejów roślinnych (np. arachidowego, rzepakowego czy sojowego). Na rynku dostępne są różne rodzaje margaryn. Ostatnio popularna jest ta ze sterolami, której główną funkcją jest obniżanie stężenia cholesterolu we krwi (sterole blokują jego wchłanianie). Sama margaryna jest produktem syntetycznym, naturalnie nie zawiera cholesterolu. Zawartość tłuszczu w margarynie to 40 -80%. Witaminy nie występują w margarynach naturalnie. W Polsce obowiązkowe jest dodawanie witamin A i D do margaryn.

Ze względu na konsystencję, margaryny dzielimy na twarde i miękkie. Twarde (margaryny w kostce) stosowane są zwykle do smażenia i pieczenia, natomiast miękkie (w plastikowym opakowaniu) używane do smarowania pieczywa. Po wyjęciu z lodówki margaryny nie są tak twarde jak masło.

Pierwsza margaryna była wyprodukowana w 1869 roku przez francuskiego chemika na bazie łoju wołowego. Od tego czasu w przemyśle spożywczym wiele się zmieniło i margaryny są jakościowo lepsze. Główną obawą konsumentów dbających o zdrowie jest zawartość izomerów trans w margarynie. Ze względu na wykorzystywanie tłuszczów estryfikowanych w produkcji, udaje się ograniczyć zawartość izomerów trans do minimum. W przeciwieństwie do masła, margaryna nie jest produktem lekkostrawnym. Margaryn nie zaleca się dzieciom do 3. roku życia, kobietom ciężarnym i karmiącym.

Co wybrać?

Jeśli chodzi o kaloryczność, to u masła jak i u margaryny wartości są podobne.

Osoby z chorobami układu krążenia i osoby w podeszłym wieku powinny sięgać po margarynę. Szczególnie polecane są margaryny wzbogacone o sterole. Takie osoby masło mogą spożywać co najwyżej sporadycznie.

Osoby mające problemy trawienne i bardziej delikatny przewód pokarmowy, powinny wybierać masło. Zaleca się je także kobietom ciężarnym i karmiącym, a także małym dzieciom.

Zdrowe, dorosłe osoby mogą w swojej diecie uwzględnić zarówno masło, jak i margarynę.